Chử Đồng Tử
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Danh từ riêng:
- Nhân vật thần thoại, một trong "Tứ bất tử" của tín ngưỡng dân gian Việt Nam: Chử Đồng Tử là một vị thánh bất tử, cùng với Tản Viên Sơn Thánh, Phù Đổng Thiên Vương và Liễu Hạnh Công chúa.
- Vị đạo tổ được tôn thờ: Ông được xưng tụng là Chử tiên hay Chử đạo tổ, là người khai sáng và truyền bá đạo giáo (theo truyền thuyết).
Ví dụ sử dụng
- Danh từ riêng:
- Truyền thuyết Chử Đồng Tử - Tiên Dung là một câu chuyện đẹp về tình yêu vượt qua giai cấp.
- Đền thờ Chử Đồng Tử ở Đa Hòa, Hưng Yên là một di tích lịch sử văn hóa quan trọng.
Các cách sử dụng nâng cao
"Tứ bất tử": Cụm từ dùng để chỉ bốn vị thánh bất tử trong tín ngưỡng Việt Nam, trong đó có Chử Đồng Tử.
- Tín ngưỡng thờ Tứ bất tử, trong đó có Chử Đồng Tử, phản ánh đời sống tâm linh của người Việt cổ.
"Chử Đồng Tử - Tiên Dung": Cụm từ thường đi liền, chỉ mối nhân duyên và sự nghiệp chung của hai vợ chồng trong thần thoại.
- Hình tượng Chử Đồng Tử - Tiên Dung tượng trưng cho sự hòa hợp giữa cái thiêng và cái tục.
Biến thể và từ liên quan
- Chử tiên: Danh hiệu tôn xưng Chử Đồng Tử.
- Chử đạo tổ: Danh hiệu chỉ Chử Đồng Tử với tư cách là người sáng lập, truyền bá đạo giáo.
- Đầm Nhất Dạ: Địa danh gắn liền với truyền thuyết hóa thân thành tiên của Chử Đồng Tử và hai người vợ.
Từ đồng nghĩa / Cách gọi khác
- Vị thánh bất tử: Cách gọi chung dựa trên vị thế trong hệ thống "Tứ bất tử".
- Đạo tổ: Cách gọi nhấn mạnh vai trò khai sáng tôn giáo, đạo giáo.
Thành ngữ, điển tích liên quan
Tích Chử Đồng Tử gặp Tiên Dung: Chỉ mối lương duyên kỳ ngộ, vượt qua sự cách biệt giàu nghèo, sang hèn.
- Câu chuyện của họ như tích Chử Đồng Tử gặp Tiên Dung, gặp nhau bởi duyên trời định.
Hóa thân thành tiên (thoát tục): Chỉ việc Chử Đồng Tử cùng hai người vợ rời bỏ thế gian, bay lên trời thành tiên, để lại Đầm Nhất Dạ.
- Kết thúc truyện là cảnh vợ chồng Chử Đồng Tử hóa thân thành tiên, để lại tiếng thơm cho hậu thế.
- Nhân vật thần thoại, một trong bốn vị bất tử thời Hồng Bàng là ông, vợ ông (là Tiên Dung mị nương), Phù Đổng thiên vương và Tản Viên sơn thần
- Ông là con của Chử Cử Vân, nhà nghèo khó, sinh nhai về nghề chài lưới, rất hiếu thuận với gia đình
- Mẹ mất sớm, ít lâu sau cha cũng qua đời, ông sống cô đơn. Nào hay duyên số lạ thường, ông gặp con gái Hùng Vương III là Tiên Dung mà nên nghĩa vợ chồng, rồi bỏ hết vinh hoa phú quí, vợ chồng ông đến bộ Hoài Hoan ( Nghệ An) theo học đạo với Phật Quang, lên núi lập am Quình, trì chí tu hành. Thỉnh thoảng vợ chồng ông xuống núi; phàm nơi nào dân chúng đói khổ, bệnh tật vợ chồng ông đều nghĩ cách giúp đỡ
- Sau, ông có thêm người vợ tứ là Tây Nương, gia đình vẫn thuận hòa. Tương truyền:"Một đêm ba vợ chồng phi thăng thành tiên. Những dấu vết để lại trên đời trong một đêm đều xóa sạch, biến thành một cái đầm lớn gọi là Đầm Nhất Dạ. Bấy giờ là ngày 17 tháng giêng Quí Mão (318 trước công nguyên)
- Dân chúng lập đền thờ ông ở nhiều nơi, xưng tụng ông là Chử tiên, hoặc Chử đạo tổ
- Đền chính thờ ông ở xã Đa Hòa, tổng Mễ Sở, quận Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Hàng năm từ ngày 12 đến 16 tháng 3 là ngày hội
- Khoảng năm Bính Thân 1896, Tri phủ Khoái Châu là Nguyễn Chí Đạo hiệp với án sát Châu Mạnh Trinh trùng tu đền chánh Đa Hòa
- Trong Hồng Đức quốc âm thi tập, có thơ đề vịnh:
- Hiền thảo dòng nhà thấu bích niên,
- Dành hay phúc thiện máy từ nhiên,
- Mấy thu nhem nhuốc rèn gang sắt,
- Một phút sang giàu kết bạn tiên
- Triệu Việt nạn xong nên nghiệp cả!
- ức Trai mộng tỏ phí lời nguyền
- Anh linh miếu dõi lừng nương khói,
- Còn nước còn non tiếng hãy truyền